Info dla rodziców

CO TO JEST INTEGRACJA SENSORYCZNA?
Na czym polega i do kogo jest skierowana terapia SI? Co oznacza ten tajemniczy skrót w
praktyce? W jakich przypadkach wymagane jest przeprowadzenie diagnozy rozwoju
procesów SI?


Człowiek w swoim świecie otoczony jest przez mnóstwo napływających z każdej strony
bodźców. Codziennie widzimy i dotykamy olbrzymią ilość przedmiotów o różnych
kształtach, kolorach, fakturach, słyszymy przeróżne dźwięki: muzykę, szepty, odgłosy
zwierząt i maszyn, smakujemy potrawy, czujemy intensywne zapachy, czujemy także swoje
ciało, kierujemy nim, żeby wykonać określoną aktywność. Te wszystkie czynności, które
wykonujemy, wymagają zaangażowania ze strony układu sensorycznego – nie jest przecież
tajemnicą, że człowiek odbiera świat poprzez zmysły. Prócz popularniejszych: dotyku,
wzroku, węchu, smaku i słuchu, mamy jeszcze dwa zmysły: przedsionkowy i
proprioceptywny. Choć są mniej znane od powyższych pięciu, to razem ze zmysłem dotyku
są bazowymi systemami człowieka, na podstawie których dojrzewają pozostałe zmysły.
Propriocepcja to inaczej czucie głębokie, pochodzące z więzadeł, mięśni, stawów i ścięgien,
dzięki niej np. mając zamknięte oczy, potrafimy dotknąć palcem do nosa albo precyzyjnie
trafić widelcem do buzi. Zmysł przedsionkowy, zwany również zmysłem równowagi,
odpowiada za czucie naszego ciała w przestrzeni czyli daje nam informację gdzie znajduje się
nasze ciało względem przyciągania ziemskiego, wpływa na właściwe napięcie mięśniowe,
prawidłową postawę ciała, koordynację, umiejętność czytania i wiele innych. System
przedsionkowy nierozerwalnie współpracuje z systemem proprioceptywnym.
Jeżeli w naszym organizmie wszystkie napływające z zewnątrz informacje są odbierane i
przetwarzane poprawnie czyli proces integracji sensorycznej przebiega bez zakłóceń –
widzimy świat jako przyjazne środowisko. Potrafimy trafnie ocenić sytuacje w której się
znajdujemy i co najważniejsze, nasze reakcje są adekwatne sytuacji, która nas spotkała. Gdy
dotkniemy gorącego garnka – cofamy rękę, kiedy muzyka w radio gra bardzo głośno –
ściszamy odbiornik a jeżeli czujemy, że jedzenie nieświeżo pachnie – rezygnujemy z
konsumpcji.
Sytuacja komplikuje się wówczas, kiedy nasz mózg ma problem z właściwym odbiorem i
przetwarzaniem zewnętrznych bodźców. Kiedy przyjazny, lekki dotyk – boli, większość
świata wokół bardzo intensywnie i często nieprzyjemnie pachnie a własne ciało nie chce nas

słuchać. To tylko wybrane przykłady zaburzeń związanych z rozwojem procesów integracji
sensorycznej. Analizując powyższe przykłady, łatwo sobie wyobrazić jak bardzo utrudniają
one funkcjonowanie człowieka w społeczeństwie. Odpowiadając na pytanie „Co to jest
Integracja Sensoryczna?” – możemy śmiało powiedzieć, że to sposób porządkowania przez
mózg informacji, odbieranych przez zmysły. Pozwala człowiekowi na celowe działanie,
właściwe reakcje organizmu, umożliwia również selekcję informacji i odwołuje się do
wcześniejszych doświadczeń. Warto podkreślić, że Integracja Sensoryczna jest procesem,
który zachodzi poza świadomością, podobnie jak oddychanie a jej rozwój zaczyna się już w
życiu płodowym, a więc towarzyszy nam od początku do końca życia.
Teoria Integracji Sensorycznej bazuje na neuroplastyczności mózgu. Co to oznacza? Otóż
tkana nerwowa, z której zbudowany jest mózg ma zdolność do tworzenia nowych połączeń,
zmienności, samonaprawy oraz uczenia się. W uproszczeniu, dzięki neuroplastyczności przy
odpowiedniej stymulacji układu nerwowego jesteśmy w stanie wypracować nowe, adekwatne
do sytuacji, reakcje adaptacyjne czyli nauczyć mózg właściwego zarządzania bodźcami, które
docierają do naszego organizmu i właściwej reakcji na te bodźce. I na tym właśnie
polega Terapia SI. Przebiegu zajęć w Terapii SI nie można z góry zaplanować. Nie jest to
jednak równoznaczne z brakiem wyznaczonego celu – wręcz przeciwnie – terapeuta musi
wiedzieć co i po co robi. Generalnie celem każdej terapii SI jest poprawienie codziennego
funkcjonowania człowieka a tym samym jakości jego życia. Terapeuta dobiera ćwiczenia i
aktywności podczas spotkania adekwatnie do zdiagnozowanego wcześniej problemu dziecka,
jego możliwości, aktualnego stanu pobudzenia oraz kondycji psychicznej i fizycznej. Zaleca
także „pracę domową” – czyli dietę sensoryczną. Pierwsze efekty terapii widać po ok 6-8
tygodniach terapii. Spotkanie trwa 45- 60 minut i odbywa się zwykle 1 -2 razy w tygodniu, w
zależności od potrzeby konkretnego dziecka.
Zanim dziecko rozpocznie terapię Integracji Sensorycznej musi zostać zdiagnozowane pod
kątem rozwoju procesów sensorycznych. Na podstawie badania dziecka przez uprawnionego
terapeutę SI, szczegółowego wywiadu z rodzicami oraz obszernych informacji z
kwestionariusza sensomotorycznego, jest przygotowywana pisemna ocena funkcjonowania
zmysłów sensorycznych. Trafna i rzetelna diagnoza to klucz do sukcesu od samego początku
procesu terapeutycznego, dlatego ważna jest szczerość i zaufanie w stosunku do terapeuty,
przeprowadzającego ocenę. Pisemna diagnoza to furtka do rozpoczęcia procesu terapii SI.
Standardowo diagnoza trwa 2-3 spotkania.

TERAPIA RĘKI

Terapia ręki jest terapią skupiającą się na obręczy barkowej i kończynach górnych. Celem
terapii jest rozwijanie motoryki małej, czyli zdolności manualnych dziecka, oraz poprawa
ruchów precyzyjnych. Terapia w podejściu całościowym obejmuje ruchomość łopatek i
stawów kończyn górnych oraz normalizację napięcia mięśniowego. W zależności od
występujących zaburzeń praca opiera się na wzmacnianiu siły mięśniowej kończyn górnych
(niezbędnej do podporu), stymulacji czucia powierzchniowego lub głębokiego (dostarczenie
bodźców dotykowych), doskonaleniu zdolności chwytu, doskonaleniu kontroli wzrokowo-
ruchowej oraz skoordynowaniu pracy oburącz.
Prowadzona jest dokładna ocena:
zakresu ruchomości stawów kończyny górnej,
zdolności chwytania przedmiotów o różnym kształcie, a także rozluźniania chwytu,
nadwrażliwości, podwrażliwości w obrębie kończyn górnych,
napięcia mięśniowego wg skali Ashworth.
Podczas zajęć możliwa jest ocena za pomocą kwestionariusza QUEST oraz klasyfikacji
MACS.
Terapia przeznaczona jest dla dzieci:
z zaburzeniem napięcia mięśniowego,
z zaburzeniem precyzji ruchu (trudności w drobnych ruchach),
z brakiem koordynacji ruchów kończyny górnej,
z zaburzeniami koordynacji wzrokowo-ruchowej,
z opóźnieniem w zakresie czynności samoobsługowych,
z zaburzeniami zmysłu dotyku (dziecko nie lubi zabaw np. z plasteliną, nie lubi
lekkiego dotyku i nowych ubrań, wkłada przedmioty do ust, wybiera twarde
przedmioty).

http://osrodekbiomicus.pl/terapie/terapia-reki/
https://www.centrumsi.pl/terapia-i-diagnoza/co-to-jest-integracja-sensoryczna.html